ฮิรางานะ คาตาคานะ คันจิ ต่างกันอย่างไร? เริ่มตัวไหนก่อนดี

คำถามแรกที่พ่อแม่เกือบทุกคนถามเมื่อลูกเริ่มสนใจภาษาญี่ปุ่น คือ ── ฮิรางานะ คาตาคานะ และคันจิ ต่างกันอย่างไร และลูกต้องเรียนครบทั้งสามแบบเลยหรือเปล่า?

คำตอบสั้น ๆ คือ ต้องรู้ทั้งสาม แต่ ไม่ได้เรียนพร้อมกัน และลำดับที่เลือกมีผลอย่างมากว่าลูกจะสนุกต่อหรือเลิกกลางคัน ── บทความนี้เทียบทั้งสามชนิดแบบเห็นภาพ พร้อมบอกว่าเด็กไทยควรเริ่มจากตัวไหนก่อนเพราะอะไร

เทียบให้เห็นภาพใน 1 ตาราง

ประโยคเดียว ใช้ครบทั้งสามแบบ

วิธีที่เข้าใจง่ายที่สุดคือดูประโยคจริง ── ลองดูประโยคว่า “ผมกินราเม็ง” ในภาษาญี่ปุ่น

私 は ラーメン を 食べます

แยกออกมาได้ว่า ── 私 (ฉัน) และ 食 (กิน) คือ คันจิ ที่แบกความหมายไว้ ・ ラーメン (ราเม็ง) คือ คาตาคานะ เพราะเป็นคำที่มาจากภาษาอื่น ・ ส่วน は・を・べます คือ ฮิรางานะ ที่ทำหน้าที่เชื่อมประโยคและบอกรูปกริยา

พูดง่าย ๆ คือ ── คันจิคือ “เนื้อ” ฮิรางานะคือ “กระดูก” และคาตาคานะคือ “ของนำเข้า” ── ประโยคญี่ปุ่นขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้ แต่ถ้าไม่มีฮิรางานะ ประโยคจะประกอบไม่ได้เลย นี่คือเหตุผลที่ตำราทุกเล่มเริ่มจากฮิรางานะ

แล้วเด็กไทยควรเริ่มจากตัวไหนก่อน?

ตำราเรียนมาตรฐานตอบว่า ฮิรางานะก่อนเสมอ ── และในแง่ระบบภาษานั้นถูกต้อง เพราะเป็นตัวอักษรที่ประกอบประโยคได้

แต่ในทางปฏิบัติกับเด็ก เราเห็นสิ่งที่ต่างออกไปเล็กน้อย ── เด็กที่เข้าสู่ภาษาญี่ปุ่นผ่านอนิเมะ เกม หรือเพลง มักจุดติดเร็วกว่าถ้าได้แตะคาตาคานะตั้งแต่สัปดาห์แรก เพราะได้อ่านคำที่รู้จักอยู่แล้วทันที เช่น ชื่อตัวละครหรือชื่อตัวเอง ── ความรู้สึก “ฉันอ่านออกแล้ว!” ในสัปดาห์แรกคือเชื้อเพลิงที่ทำให้เด็กเรียนต่อ

ข้อเสนอที่เราใช้จริงจึงเป็นทางสายกลาง ── เรียนฮิรางานะเป็นแกนหลัก แต่แทรกคาตาคานะที่ลูกเจอในชีวิตจริงไปด้วยตั้งแต่ต้น ไม่ต้องรอให้ฮิรางานะครบ 46 ตัวก่อน

แผน 6 เดือนแรก ที่เป็นไปได้จริง

เดือนที่ 1 — ฮิรางานะ 46 ตัว วันละ 10 นาที + ทักทายพูดได้ 5 ประโยค
เดือนที่ 2 — คาตาคานะ 46 ตัว + เขียนชื่อตัวเองและชื่อเพื่อน
เดือนที่ 3 — เสียงขุ่น เสียงควบ และเสียงลากยาว ของทั้งสองชุด
เดือนที่ 4–5 — อ่านประโยคสั้น ๆ ที่มีแต่คานะ + คันจิชุดแรกราว 20 ตัว (ตัวเลข วัน คน ภูเขา น้ำ)
เดือนที่ 6 — อ่านหนังสือภาพญี่ปุ่นสำหรับเด็กจบเล่มแรก

สังเกตว่า คันจิเพิ่งเข้ามาในเดือนที่ 4 ── ไม่ใช่เพราะยาก แต่เพราะการเริ่มคันจิเร็วเกินไปโดยที่ยังอ่านคานะไม่คล่อง เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้เด็กรู้สึกว่า “ภาษาญี่ปุ่นยากเกินไป” แล้วเลิก

คันจิ 2,136 ตัว ── ตัวเลขที่ทำให้พ่อแม่ตกใจโดยไม่จำเป็น

คันจิที่รัฐบาลญี่ปุ่นกำหนดให้ใช้ทั่วไปมีราว 2,136 ตัว และเด็กญี่ปุ่นเองใช้เวลา ตลอด 9 ปีของภาคบังคับ ในการเรียนให้ครบ ── ตัวเลขนี้ไม่ใช่สิ่งที่ลูกต้องทำให้จบในปีนี้

ที่สำคัญกว่านั้นคือ ── คันจิ 200 ตัวแรกครอบคลุมคำที่พบบ่อยในชีวิตประจำวันได้เกินครึ่ง เด็กที่รู้คานะครบและคันจิพื้นฐานไม่กี่ร้อยตัว ก็คุยกับเพื่อนคนญี่ปุ่นวัยเดียวกันได้แล้ว

จุดที่ตัวอักษรอย่างเดียวช่วยไม่ได้

ไม่ว่าจะเรียงลำดับดีแค่ไหน ตัวอักษรก็ยังเป็นทักษะ “รับเข้า” ── เด็กที่ท่องคานะครบทั้ง 92 ตัวแต่ไม่เคยพูดกับใคร มักจะ อ่านออกแต่พูดไม่ออก

สิ่งที่เปลี่ยนภาพนี้ได้มีอย่างเดียว คือ มีคนฟังและตอบกลับเป็นภาษาญี่ปุ่นอย่างสม่ำเสมอ ── และถ้าคนนั้นเป็นเพื่อนวัยเดียวกัน แรงจูงใจจะเปลี่ยนจาก “แม่ให้เรียน” เป็น “หนูอยากคุยกับเพื่อน”

TOMODACHI JAPAN ── ตัวอักษรที่ได้เอาไปใช้จริงในวันเดียวกัน

TOMODACHI JAPAN คือโรงเรียนภาษาญี่ปุ่นออนไลน์สำหรับเด็ก สอนสดโดย ครูโรงเรียนในญี่ปุ่นตัวจริง (คัดเลือกราว 2% ของผู้สมัคร) เรียน กลุ่มเล็กราว 8 คน มีครูประจำชั้น เปิดกว่า 100 คาบต่อเดือน ค่าเรียนแบบเหมาจ่ายรายเดือน เข้าไม่อั้น (ดูรายละเอียดค่าเรียนได้ในเอกสารแนะนำโรงเรียน ฟรี)

หลักสูตรของเราไม่ได้แยก “คาบตัวอักษร” ออกจาก “คาบพูด” ── ตัวอักษรที่เรียนตอนต้นคาบจะถูกใช้คุยกับ เพื่อนคนญี่ปุ่นวัยเดียวกัน จาก NIJIN Academy (นักเรียนกว่า 900 คน) ในคาบเดียวกัน เพราะสิ่งที่ทำให้เด็กจำได้จริงไม่ใช่การคัด แต่คือการได้ใช้แล้วมีคนเข้าใจ

สรุป

ฮิรางานะ คือกระดูกของประโยค เรียนก่อนและเรียนให้คล่องที่สุด ・ คาตาคานะ คือประตูที่เปิดง่ายที่สุดสำหรับเด็กที่ชอบอนิเมะ ・ คันจิ คือการเดินทางระยะยาวที่ไม่ต้องรีบ

ทั้งหมดรวมกันใช้เวลาราว 2 เดือนสำหรับคานะ 92 ตัว ── ซึ่งสั้นกว่าที่พ่อแม่ส่วนใหญ่คิดมาก ── ส่วนที่ใช้เวลาจริงไม่ใช่การจำตัวอักษร แต่คือการหาที่ให้ลูกได้ใช้มันทุกวัน

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อในซีรีส์นี้: เทียบโรงเรียนสอนภาษาญี่ปุ่น 4 แบบ ・ เริ่มเรียนภาษาญี่ปุ่นยังไงดี แผน 30 วัน

อ่านต่อในซีรีส์นี้: คันจิ N5 ทั้ง 100 ตัว พร้อมคำอ่านไทย

อ่านเพิ่มเติม: ฮิรางานะ 46 ตัว ・ คาตาคานะ 46 ตัว ・ เริ่มตอนกี่ขวบดี ・ คำถามที่พบบ่อย